4η Έκθεση Κατάστασης Περιβάλλοντος-Απορρίμματα και ΧΥΤΥ


Ενώ πολύς λόγος γίνεται – και όχι άδικα – σχετικά με την χωροθέτηση η μη Χ.Υ.Τ.Υ. (Χώρος Υγειονομικής Ταφής Υπολειμμάτων) στο Λατομείο «Σταμέλου – Ντόσκουρι», έρχεται η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) και οι επικεφαλής του Εθνικού Κέντρου Περιβάλλοντος και Αειφόρου Ανάπτυξης να παρουσιάσουν την «4η έκθεση περιβαλλοντικών επιδόσεων» της χώρας, σύμφωνα με την οποία, κατατασσόμαστε μεταξύ των «μαύρων προβάτων» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο θέμα της διαχείριση των απορριμμάτων!

Η 4η Έκθεση Κατάστασης Περιβάλλοντος της Ελλάδας, αποτελεί μια ολοκληρωμένη συνοπτική παρουσίαση των εξελίξεων και των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι βασικοί τομείς του περιβάλλοντος. Είναι η πρώτη μετά το 2013, έτος όπου δημοσιεύθηκε η τελευταία Εθνική Έκθεση για την Κατάσταση Περιβάλλοντος για την περίοδο 2008-2011.

Στην ΕΚΠ 2018 περιλαμβάνονται λεπτομερείς πληροφορίες για την κατάσταση του περιβάλλοντος στην Ελλάδα στους τομείς της κλιματικής αλλαγής, της ποιότητας της ατμόσφαιρας, του θορύβου, της φύσης, των υδάτων, των αποβλήτων και των οριζόντιων περιβαλλοντικών θεμάτων, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, παρέχοντας σε όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς μια αντικειμενική βάση στοιχείων και πληροφοριών.

Τα κεφάλαια της έκθεσης είναι:

  • Κλιματική Αλλαγή
  • Ακουστικό Περιβάλλον
  • Ποιότητα Ατμόσφαιρας
  • Φύση – Βιοποικιλότητα
  • Διαχείριση Αποβλήτων
  • Οριζόντια Περιβαλλοντικά Θέματα
  • Συμπεράσματα

Σύμφωνα λοιπόν με τα όσα αναφέρει η έκθεση για το Περιβάλλον, η οποία  παρουσιάστηκε το βράδυ της Πέμπτης 1 Νοεμβρίου 2018 σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο Μέγαρο Μουσικής, και στην οποία η «άποψη» παραβρέθηκε, η διαχείριση σκουπιδιών και λυμάτων, αποτελεί το μεγαλύτερο εμπόδιο για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος στην Ελλάδα.

  • Διαχείριση αστικών αποβλήτων

Όπως προκύπτει από τα στοιχεία της έκθεσης, τα ποσοστά ανακύκλωσης στην Ελλάδα παραμένουν σταθερά περίπου στο 14% (στοιχεία 2016) – ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά της Ε.Ε. – ενώ συνεχίζουν να εντοπίζονται πολλαπλά προβλήματα στη λειτουργία των δομών ανακύκλωσης. Σύμφωνα με νεότερα ανεπίσημα στοιχεία του 2018 αγγίζει το 20%. Με άλλα λόγια, η διάθεση των ΧΥΤΑ αποτελεί σταθερά την κύρια επιλογή διαχείρισης των σκουπιδιών σε όλη τη χώρα, φτάνοντας σε ποσοστά που υπερβαίνουν το 80%.  Η Ελλάδα προβαίνει σε υγειονομική ταφή έως και του 80% των αστικών αποβλήτων της, έναντι 38% του μέσου όρου της υπόλοιπης Ευρώπης αντί να προωθεί, την πρόληψη, την επαναχρησιμοποίηση και την ανακύκλωση όπως θα όφειλε με βάση την οδηγία 2008/98.

Αντίστοιχα πολύ χαμηλά παραμένουν τα ποσοστά αξιοποίησης των αποβλήτων εκσκαφών, κατασκευών και κατεδαφίσεων καθώς και τα ποσοστά χωριστής συλλογής και λιπασματοποίησης βιοαποικοδομήσιμων αποβλήτων. (σ.σ. νεότερα ανεπίσημα στοιχεία του 2018 δείχνουν ότι τα ποσοστά ανακύκλωσης αγγίζουν το 20%)

Όπως αναφέρθηκε από τους ομιλητές του συνεδρίου,  η χώρα καταβάλλει κάθε χρόνο, εκατομμύρια ευρώ σε πρόστιμα, για τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται τα απορρίμματα.

Τα στοιχεία που παραθέτει η φετινή έκθεση του ΥΠΕΝ, δείχνουν ότι δεν έχουν (έως το 2016 που είναι τα επίσημα στοιχεία) αποκατασταθεί 50 ΧΑΔΑ (Χώροι Ανεξέλεγκτης Ταφής Απορριμμάτων), ενώ όπως αναφέρθηκε, αναμενόταν τα έργα αυτά να έχουν ολοκληρωθεί έως το 2019.

Τα νεώτερα στοιχεία του 2018, τα οποία δεν περιλαμβάνονται στην έκθεση, δείχνουν ότι σήμερα 18 χωματερές παραμένουν ακόμη ενεργές, εκ των οποίων οι 16 βρίσκονται στην Πελοπόννησο, ενώ περίπου 25 παλιοί ΧΑΔΑ, αν και δεν δέχονται πλέον σκουπίδια, δεν έχουν αποκατασταθεί.

Παράλληλα, οι νέες υποδομές εμφανίζουν τεράστιες καθυστερήσεις στην υλοποίησή τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η διαχείριση των απορριμμάτων στην Πελοπόννησο, αλλά και στην Αττική, όπου δεν έχει ακόμη γίνει η χωροθέτηση των δύο εκ των τριών Χώρων Υγειονομικής Ταφής (ένας από αυτούς φέρεται να είναι το Λατομείο «Σταμέλου – Ντόσκουρι», σύμφωνα με όσα στοιχεία έχουν βγει στην δημοσιότητα).

Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά και στην Έκθεση, παρά τις μεταρρυθμίσεις που έφερε το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων, με το οποίο δόθηκε έμφαση στην ανακύκλωση και την κομποστοποίηση, δεν φαίνεται να έχει επιτευχθεί η μετάβαση σε ένα νέο και σύγχρονο μοντέλο διαχείρισης των αστικών αποβλήτων».

  • Μονάδες επεξεργασίας λυμάτων

Σύμφωνα με τους συντάκτες της έκθεσης, το μεγαλύτερο στοίχημα της χώρας για τα επόμενα χρόνια είναι η ολοκλήρωση των μονάδων επεξεργασίας λυμάτων στους οικισμούς γ’ προτεραιότητας, στο Θριάσιο Πεδίο (εκκρεμεί η σύνδεση των κατοίκων της περιοχής με το ήδη κατασκευασμένο δίκτυο), καθώς και στην Ανατολική Αττική. Επίσης, θα πρέπει να διασφαλιστεί (όπως προτείνεται) η καλή λειτουργία των πολλών μικρών βιολογικών καθαρισμών που βρίσκονται σε μικρούς δήμους της χώρας και αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα.

Όμως, πέρα από τα προβλήματα της διαχείρισης των απορριμμάτων και των λυμάτων, η έκθεση βρίσκει και καλά παραδείγματα στην κατάσταση του περιβάλλοντος της Ελλάδας. Τα πιο σημαντικά από αυτά είναι:

  • Υδροφόρος ορίζοντας – γεωτρήσεις

Σε ό,τι αφορά τα υπόγεια υδατικά συστήματα η συντριπτική τους πλειοψηφία βρίσκεται σε καλή κατάσταση τόσο ποιοτικά (85%) όσο και ποσοτικά (80%). Η ποιοτική υποβάθμιση των υπόγειων υδάτων οφείλεται, κατά κύριο λόγο, αφενός στη νιτρορύπανση ως αποτέλεσμα εντατικής καλλιέργειας και αλόγιστης χρήσης λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων, αφετέρου στην υφαλμύρινση (υπέρβαση σε ιόντα χλωρίου) ως αποτέλεσμα υπερεκμετάλλευσης και υπεράντλησης των παράκτιων υπόγειων υδροφορέων (μέσω και πληθώρας παράνομων γεωτρήσεων).

Αξίζει να σημειωθεί πως με βάση τα ευρήματα της Έκθεσης, η ποιότητα των υδάτων κολύμβησης στη χώρα μας, ήταν και παραμένει εξαιρετική!

  • Φύση και Βιοποικιλότητα

η κατάσταση της φύσης και της βιοποικιλότητας της Ελλάδας είναι αρκετά ικανοποιητική σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη, με τη χώρα να έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο. Τα τελευταία χρόνια σημειώθηκε μεγάλη μείωση (35%) του οικολογικού αποτυπώματος (με την Ελλάδα να καταλαμβάνει μια από τις τελευταίες θέσεις στην Ευρώπη) και αντίστοιχη πτωτική τάση του αποτυπώματος άνθρακα της γεωργίας, κτηνοτροφίας, δασοπονίας και αλιείας. Συγκριτικά, τα χερσαία οικοσυστήματα φαίνεται να είναι σε καλύτερη κατάσταση από τα θαλάσσια, τα οποία δέχονται πιέσεις κυρίως λόγω υπεραλίευσης και παράνομων πρακτικών αλίευσης. Θετική εξέλιξη αποτελεί η πρόσφατη αύξηση των θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών που έχουν ενταχθεί στο δίκτυο NATURA 2000. Παράλληλα όμως, προκύπτει ότι η Ελλάδα θα πρέπει να δώσει έμφαση στην εξάλειψη των απειλών στα δασικά οικοσυστήματα, τα οποία δέχονται την πλειονότητα των πιέσεων από ποίκιλλες δραστηριότητες, εξορυκτικές, βιομηχανικές, αγροτικές και οικιστικές.

  • Εκπομπές αέριων ρύπων

Η ποιότητα του αέρα στην Ελλάδα έχει γενικά βελτιωθεί τις τελευταίες δεκαετίες.

Η μείωση των συνολικών εθνικών εκπομπών των κυριότερων ρυπαντών (ΝΟx, SO2, PM2,5, ΝΗ3) είναι σημαντική κυρίως λόγω της καθαρότερης παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (μείωση λιγνιτικών σταθμών στο συνολικό ενεργειακό μίγμα, μείωση των ατμοσφαιρικών εκπομπών τους με δευτερογενή μέτρα, εξοικονόμηση ενέργειας, ΑΠΕ), και της χρήσης οχημάτων με νεώτερης τεχνολογίας καθαρότερους κινητήρες κλπ. Εκτός των παραπάνω, η ανανέωση του στόλου των οχημάτων, τα μέτρα ενεργειακής θωράκισης των κτιρίων, η περαιτέρω διείσδυση του φυσικού αερίου στην κεντρική θέρμανση, οι νέες γραμμές μετρό και ενίσχυση των μέσων μαζικής μεταφοράς είναι μέτρα που αναμένεται να οδηγήσουν σε ακόμη περαιτέρω βελτιώσεις.

Με βάση όσων λέχθηκαν κατά την παρουσίαση της «Έκθεσης Κατάστασης Περιβάλλοντος της Ελλάδας» και σε ότι έχει να κάνει με τα καθ’ ημάς (χωροθέτησης ή μη ΧΥΤΥ στη περιοχή των Μεγάρων), οι επιστημονικές της διαπιστώσεις και οι προτάσεις για τον τρόπο διαχείρισης των απορριμμάτων, μπορούν να λειτουργήσουν ως ένα ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί, στα χέρια της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Αρκεί να βρισκόμαστε σε εγρήγορση, να το διαχειριστούμε σωστά,  με την απαραίτητη προϋπόθεση όμως, ότι τα πάντα στο ζήτημα της χωροθέτησης του ΧΥΤΥ Μεγάρων είναι «λευκό χαρτί» και όχι προαποφασισμένα…

Κοινοποίηση σε :
Προηγούμενο άρθρο Εξ(ι)άσφαιρος Μεγαρικός...
Επόμενο άρθρο Βιταμίνη D και ηλικιακή εκφύλιση ωχράς κηλίδας