Μέγαρα όπως λέμε Στρατώνι και Αντίκυρα; – Άρθρο του Γιώργη Παπαγιάννη


 

Με μεγάλη απογοήτευση, είναι η αλήθεια, διάβασα στον τοπικό τύπο την ανακοίνωση του αντιδήμαρχου κου Φωτίου αναφορικά με την αίτηση αδειοδότησης για τις διερευνητικές γεωτρήσεις για βωξίτη στα Γεράνεια. Συστήθηκε, αναφέρει η ανακοίνωση, επιτροπή από μηχανικούς του δήμου για να αποφανθεί επί των δεδομένων της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Επίσης, ο κος Φωτίου επιχειρεί να καθησυχάσει το κοινό αναφέροντας ότι η αίτηση αφορά μόνο 15 γεωτρήσεις και αν βρεθεί μετάλλευμα τότε μόνο θα ζητηθεί να γίνουν άλλες.

Προσωπική εκτίμηση του γράφοντος είναι οτι αυτή η αντιμετώπιση είναι αθώα εως τρομακτικά παθητική: Οι γεωτρήσεις δεν είναι για να διερευνηθεί αν υπάρχει βωξίτης, καθώς η Ελλάδα έχει γεωλογικά χαρτογραφηθεί από πολύ παλιά, αλλά για να περιοριστεί το μέτωπο εργασίας και να διερευνηθουν προθέσεις και καταστάσεις.

Ακόμα και έτσι να είναι όμως, και πάλι η αντιμετώπιση αυτή είναι τρομακτικά παθητική: ποιό το νόημα του να γίνει μια τριμελής επιτροπή, να κοινοποιηθεί η ΜΠΕ για τις γεωτρήσεις, και να γίνει συζήτηση κλπ στο δημοτικό συμβούλιο

όταν η ημερομηνία υποβολής προτάσεων και σχολίων στη δημόσια διαβούλευση για την αίτηση έληξε στις 23/6/2017 (είναι στη διαύγεια αναρτημένο και μπορεί να το δει ο καθένας) και

όταν το πρόβλημα δεν είναι οι Περιβαλλοντικές επιπτώσεις από τις γεωτρήσεις (οι οποίες είναι λίγο πολύ ασήμαντες) αλλά οι συνέπειες του να έχουν οι γεωτρήσεις επιτυχή αποτελέσματα;

Και εξηγούμαι: το να επιτραπεί να γίνουν διερευνητικές γεωτρήσεις με προοπτική να καθοριστούν τα όρια ενδεχόμενου κοιτάσματος βωξίτη, με τη λογική οτι άλλο γεωτρήσεις και άλλο ορυχείο, είναι σαν να λέμε οτι αφήνεις έναν άνθρωπο με όπλο να σου διαρρήξει την εξώπορτα και να μπει στο σαλόνι με τη λογική οτι τα λεφτά και τα χρυσαφικά δεν τα έχεις στο σαλόνι αλλά στο υπνοδωμάτιο.

Αναφέρομαι στο όπλο κυριολεκτικά, όχι μεταφορικά: στις περιπτώσεις που αποφασίστηκε να γίνουν μεταλλεία παρά την αντίδραση των κατοίκων (με κορυφαίο τέτοιο παράδειγμα την Κασσάνδρα), τελικά οι περιοχες στρατιωτικοποιήθηκαν, καθως η λογική του «δημόσιου συμφέροντος» (αλήθεια, ποιανών;;) και της «εθνικής ανάπτυξης» υπερίσχυσαν, και οι νόμοι είτε εφαρμόστηκαν κάτα το δοκούν, είτε (όταν το ξεχείλωμά τους δεν επαρκούσε) απλά άλλαξαν με υπουργικές αποφάσεις, προκειμένου να προστατευτούν οι «εθνικές επενδύσεις» (απο πολυεθνικές συνήθως, αλλά αυτό είναι δευτερεύον).  Έτσι οι κάτοικοι βρέθηκαν να δέχονται επιδρομές στα σπίτια τους από την αντιτρομοκρατική, εφόδους σε γυμνάσια και λύκεια για να συλληφθούν μαθητες ως αντίποινα της συμμετοχής των γονιών τους στις κινητοποιήσεις, καταστροφή ιδιωτικών περιουσιών από καταπατήσεις με την προστασία των ΜΑΤ οι οποίες εκ των υστέρων νομιμοποιούνταν κλπ.

Αυτά όμως είναι ηθικής φύσεως επιχειρήματα. Το να αντιστέκεται στην καταστροφή του τόπου σου επειδή θες να τον βρουν οι επόμενες γενιές ίδιο και καλύτερο απ’ότι τον βρήκες εσύ είναι ένα πράγμα που εν μέσω κρίσης, λίγους ακουμπάει, μπροστά στο ενδεχόμενο «να ανοίξουν δουλειές». Πιθανόν έτσι να το βλέπουν και κάποιοι παράγοντες που επέλεξαν να ακολουθήσουν την λογική «άστους και βλέπουμε».

Ας δούμε λοιπόν: δουλειές θα ανοίξουν;

Ένα ενδεχόμενο ορυχείο θα απασχολήσει άμεσα καμμια εκατοστή άτομα. Μεγαρίτες; Όχι βέβαια, η εργασία σε ορυχεία είναι τεχνική δουλειά που απαιτεί σχετική εκπαίδευση. Το λογικό είναι οτι θα έρθουν εδώ άνθρωποι που ξέρουν τη δουλειά ήδη. Άρα τζίφος. Ναι, αλλα θα νοικιάσουν σπίτια, θα τρώνε, θα πίνουν.. Πάλι τζίφος, η συγκεκριμένη εταιρεία έχει φτιάξει δικό της οικισμό στην Βοιωτία (τα Άσπρα Σπίτια) για τον οποίο μάλιστα υπάρχει και συζήτηση κατα πόσο την γη την αγόρασε νόμιμα ή την καταπάτησε. Λογικά, κάτι τέτοιο θα γίνει και εδώ. Αλλά ας πούμε οτι δεν θα γίνει.

Μα έμμεσα μπορεί να απασχοληθεί κόσμος με φορτηγά κλπ. Δεκτόν. Να πούμε καμμια εικοσαριά φορτηγά με τους οδηγούς τους, και καμμια πενηνταριά άτομα γενικών καθηκόντων (φύλακες κλπ); και τα λέμε και πλούσια. Και να μην ξεχνάμε και τα δημοτικά τέλη (αν θα πληρώσει….) και τον φόρο περιβάλλοντος (αν τον πληρώσει….) και ενδεχόμενα λεφτά «κάτω απ’το τραπέζι».

Από την άλλη, ας σκεφτούμε ποιοί θα χάσουν από την λειτουργία τυχόν ορυχείου.

Τα ιατρικά τα αφήνω απ’έξω: άσθματα, καρκίνους και τέτοια. Η παρούσα γενιά δεν προλαβαίνει να αρρωστήσει, και οι επόμενες που θα την πληρώσουν, δεν ψηφίζουν ή δεν έχουν γεννηθεί. Θα μας καταριόνται τα παιδιά μας: αλλά αυτό δεν πληρώνεται.

Κατ’αρχήν οι  κτηνοτρόφοι, μελισσοκόμοι κλπ της συγκεκριμένης περιοχής: Η εξόρυξη και η επεξεργασία μεταλλεύματος πέραν του οτι καταστρέφει με τις εκσκαφες τις περιοχές εργασίας (βλ. πχ δίπλα πως είναι η Γκιώνα και φαντάσου οτι έτσι θα γίνει και ο Ελατιάς….) υποβαθμίζει και τα προϊόντα: Άραγε ποιός καταναλωτής θα αγοράσει γάλα με βαρέα μέταλλα;

Αντίστοιχα οι υλοτόμοι και συλλέκτες ρητίνης. Σημειωτέον οτι η μοναδική υγιής ελληνική επιχείρηση παραγωγής ρητινών και βάσεων χρωμάτων έχει έδρα Μέγαρα.  Άρα ήδη έχουμε πατσίσει στα μεροκάματα. Και συνεχίζουμε:

Από τον Πευκενέα μέχρι τον Αγιάννη το Μακρινό και το Μάζι, στην Ανατολική πλευρά των Γερανείων, εκτείνεται η σημαντικότερη αμπελουργική ζώνη των Μεγάρων, που παράγει κρασί ΠΓΕ. Λίγο πολύ κάθε Μεγαρίτικη οικογένεια βγάζει ένα εξτρα εισόδημα από το αμπέλι της, είτε πουλώντας το σταφύλι στους συμπολίτες μας οινοποιούς ή στο συνεταιρισμό (του οποίου το κρασί λεγεται όχι τυχαία, Γεράνεια) είτε οινοποιόντας η ίδια. Επίσης, τα αμπέλια δημιουργούν ένα κύκλο εργασιών με αρκετές εκατοντάδες απασχολούμενων ως εργάτες γης (ως επι το πλείστον αλλοδαπούς κάτοικους Μεγάρων και συμπολίτες μας, οι οποίοι ενισχύουν την τοπική οικονομία τόσο με την εργασία τους όσο και με την διαμονή τους και την σχετική κατανάλωση που αυτή συνεπάγεται και των οποίων τα παιδιά είναι πλέον γηγενείς) αγροτικά εφόδια, καύσιμα κλπ. Εαν αυτά τα μεγέθη σας φαίνονται μικρά αναθεωρήστε, είναι πολύ μεγάλα και κυρίως το 100% σχεδόν των εσόδων αυτών των δραστηριοτήτων παραμένει στα Μέγαρα, σε αντίθεση με τα κέρδη ενός ορυχείου που φεύγουν σχεδόν στο σύνολό τους εκτός της επικράτειας παραγωγής τους. Απλά δεν φαίνονται, γιατί είναι μοιρασμένα σε πολλούς.

Αυτή λοιπόν η αμπελουργική δραστηριότητα, θα διαγραφεί σαν να μην υπήρξε ποτε. Έτσι συνέβει στην περιοχή των Νότιων πλαγιών του Παρνασσού. Η διάθεση σταφυλιών με βαρέα μέταλλα (η έστω και με σχετική υποψία, ποίος θα πάει να αγοράσει σταφύλια που παράγονται δίπλα σε ορυχείο), θα είναι αδύνατη, εφόσον βέβαια παραμείνει δυνατή η καλλιέργειά τους.  Μικροκλιματικά οι συνθήκες θα είναι σχεδόν σίγουρα άλλες. Σίγουρα θα υπάρξει τόσο αλλαγή των υδρολογικών δεδομένων (αφού η επεξεργασία του μεταλλεύματος απαιτεί δέσμευση μεγάλων ποσοτήτων νερού, αλλά και οτι φλέβες νερού βρεθούν στην εκσκαφή θα πρέπει να απομακρυνθούν) και σίγουρα τα νερά θα επιμολυνθούν ανεπανόρθωτα με βαρέα μέταλλα. Αν το εξασθενες χρώμιο της Περαχώρας ήταν πρόβλημα, φανταστείτε αυτό το πρόβλημα επί εκατό. Βρύσες στο Χάνι, στο Μάζι, στο Βαρυκο; Ξεχάστε τις.

Ένα μεγάλο κεφάλαιο (οικονομικό και όχι μόνο) όμως είναι και οι επιπτώσεις στη  Βόρεια παραλιακή ζώνη: Αλεποχώρι, Σχίνος, Περαχώρα, Πίσια θα έχουν σίγουρα σημαντικές συνέπειες. Στην Αντίκυρα (που κάποτε είχε τα φόντα να γίνει επι γης παράδεισος) υπάρχει μια τεράστια απόθεση (μερικά τετραγωνικά χιλιόμετρα) στο βυθό της θάλασσας από κόκκινη λάσπη βαρέων μετάλλων η οποία, λόγω μιας ιδιόμορφης λειτουργίας του Κορινθιακού κόλπου, κάθε καλοκαίρι πάει κατευθείαν στη ζώνη κολύμβησης, στα ανώτερα 4-5 μέτρα της θάλασσας. Νοικιάζετε σπίτια και ξαπλώστρες στο Αλεποχώρι; Πάτε και για ψάρεμα; Δεν σαν κόβω να το κάνετε για πολύ ακομα, αν γίνει το ορυχείο.

Για την αξία της γης δε μιλάμε: είναι ήδη χαμηλή λόγω κρίσης, θα γίνει τσάμπα.

Ήδη νομίζω έχει γίνει εμφανές το οτι η συγκεκριμένη «επένδυση» θα φέρει όχι όφελος αλλά τεράστιες απώλειες χρήματος στην τοπική κοινωνία.

Το πρόβλημα όμως δεν είναι μόνο οι άμεσες απώλειες, είναι ότι θα δυναμιτίσει το μέλλον της. Ο υπογράφων την συγκεκριμένη ανακοίνωση του Δήμου,  ξεχνά ότι η εξουσία που έχει, του έχει ανατεθεί όχι μόνο εξ’ονόματος της παρούσας γενιάς, αλλά και των επόμενων τα συμφέροντα των οποίων πρέπει επίσης να διαφυλάξει.

Γι’αυτό μου προξενεί μεγάλα ερωτηματικά η χαλαρότητα με την οποία αντιμετωπίζεται το θέμα.

Η πρόσφατη ιστορία έχει δείξει ότι σε τέτοιου τύπου «επενδύσεις» η αντίδραση των κατοίκων είχε επιτυχία μόνο όταν ήταν άμεση, αποφασιστική, δραστική και χωρίς ψευδαισθήσεις.

Αποτελεί ψευδαίσθηση το να πιστεύει κάποιος ότι μπορεί να υπάρξει τέτοια δραστηριότητα συμβατή με την προστασία τόσο του Περιβάλλοντος όσο και των τοπικών συμφερόντων. Όταν γίνονται καραμπινάτες παρανομίες και το Συμβούλιο Μεταλλευτικών Δραστηριοτήτων απλά αλλάζει τους σχετικούς νόμους για να μην υπάρχει πρόβλημα, όταν καμία Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων δεν τηρείται και τα πρόστιμα απλά δεν πληρώνονται χωρίς περεταίρω συνέπειες, όταν γίνονται κακουργηματικές πράξεις και δεν ανοίγει μύτη, όταν τοξικές ουσίες απλά αφήνονται να χύνονται στη θάλασσα ή σε ποτάμια και η αστυνομία απαγορεύει την πρόσβαση για να μην μπορούν να συλλεχθούν στοιχεία, όταν οι συγκεκριμένες εταιρείες μέσω μιζών και παρασκηνιακών σχέσεων ελέγχουν τα πάντα και ανεβοκατεβάζουν δημάρχους και βουλευτές κατά βούληση, λαδώνοντας τους πάντες ή, αν δεν λαδώνονται, ξαμολώντας εναντίον τους στρατιές τραμπούκων ή δικηγόρων, όποιος πιστεύει ότι μπορεί να αρκεστεί στην μελέτη των ΜΠΕ και στην διόρθωσή τους, ή που πιστεύει ότι θα γίνουν όλα όπως πρέπει και ότι σε περίπτωση που δεν τηρηθούν, θα έχει το νόμο μαζί του, είναι πιο αθώος από τα παιδάκια που πιστεύουν στον Άη Βασίλη και στη Νεράιδα των Δοντιών.

Και για να μιλάμε συγκεκριμένα:

Υπάρχουν δύο χαρακτηριστικές περιπτώσεις τέτοιων καταστάσεων που η βούληση των κατοίκων έγινε σχετικά σεβαστή (και υπογραμμίζω το σχετικά γιατί τίποτα δεν έχει τελειώσει), είναι η περίπτωση του ΧΥΤΑ στην Κερατέα και η περίπτωση των Σκουριών στην Χαλκιδική που η υπόθεση εκεί ακόμα δεν έχει λήξει.

Στη μεν πρώτη περίπτωση οι κάτοικοι αντέδρασαν ακαριαία και εμπόδισαν με κάθε μέσο (το τονίζω: με κάθε μέσο. Το ξανά τονίζω για να γίνει κατανοητό: με κάθε μέσο) την εγκατάσταση συνεργείου επί του έργου, ώστε να γίνει σαφές ότι η εξέλιξη  του έργου θα ήταν αδύνατη χωρίς συνεχή αστυνομική παρουσία και τεράστιο εταιρικό κόστος, πράγμα που τελικά οδήγησε στη ματαίωσή του.

Στην δεύτερη περίπτωση, το λάθος των κατοίκων ήταν πως υπήρξαν διαλλακτικοί στην αρχή, θεωρώντας ότι υπήρχε πεδίο συζήτησης (σαν την ιστορία που ένα πρόβατο συζητούσε με ένα λύκο για το τί θα φάνε το μεσημέρι). Το αποτέλεσμα είναι ότι τα μεταλλεία πρόλαβαν να πατήσουν πόδι και έτσι τώρα ο αγώνας επικεντρώνεται στο πως θα φύγουν. Η υπόθεση κρατάει 20 χρόνια. Η περιοχή είναι υπό κατοχή. Δρόμοι έχουν κλειστεί με το έτσι θέλω με αγκαθωτό συρματόπλεγμα, και οι πολίτες για να επισκεφθούν την περιουσία τους χρειάζονται ειδικές άδειες. Ιδιωτικοί στρατοί της εταιρείας περιπολούν το βουνό και τους έχει εκχωρηθεί η εξουσία να απομακρύνουν από δημόσιο χώρο όποιον δεν γουστάρουν, να σπάνε φωτ. μηχανές ανενόχλητοι κλπ. Η τοπική κοινωνία έχει διαλυθεί, και κοινωνική ειρήνη δεν υπάρχει. Προσφάτως, κατά τη διάρκεια διαδήλωσης στο δήμο Αριστοτέλη, ελικόπτερα έριχναν δακρυγόνα ανάμεσα στα σπίτια. Υπολογίζεται ότι πάνω από 2.000 άτομα έχουν συρθεί στα δικαστήρια, μόνο και μόνο επειδή υπερασπίστηκαν το δικαίωμά τους να προστατέψουν τον τόπο τους και την περιουσία τους. Μια περιοχή που παλιότερα ύδρευε και τους διπλανούς δήμους, τώρα αναγκάζεται να εισάγει νερό από αλλού διότι το δικό της είναι δηλητηριασμένο με κυάνιο. Και ναι, αυτά δεν γίνονται στη Νιγηρία ή στη Γουατεμάλα, αλλά στην Ελλάδα.

Δεν υπάρχει ούτε μία περίπτωση τα τελευταία 150 χρόνια στην Ελλάδα που μεταλλευτική δραστηριότητα μεγάλης κλίμακας, ήταν πηγή πλούτου για τις υφιστάμενες τοπικές κοινότητες. Ούτε μία.

Η αδράνεια αυτή τη στιγμή είναι καταστροφική. Εαν γίνουν οι πρώτες γεωτρήσεις, θα μπει σε λειτουργία ένας μηχανισμός του οποίου οι συνέπειες θα είναι ανυπολόγιστες.

Είναι εντυπωσιακό πως αντί να κινητοποιηθεί η κοινωνία άμεσα (όπως παλιότερα έγινε με πολύ μικρότερα προβλήματα) η ανακοίνωση του αντιδήμαρχου συμβάλει στην χαλάρωση και χρονοτριβεί. Μάλλον δεν έχει αντιληφθεί το βουνό που είναι μπροστά μας.

Στους Δήμους Αριστοτέλη Χαλκιδικής και στην Ανατολική Αττική, οι δημοτικές αρχές κινητοποίησαν τους κατοίκους, συντονίστηκαν με τις παρακείμενες ενδιαφερόμενες κοινότητες συνδιαμορφώνοντας κοινότητες αγώνα. Εδώ δεν βλέπω αντίστοιχη κινητικότητα παρα μόνο από έναν δημοτικό σύμβουλο ο οποίος, και προς τιμήν του, έφερε το θέμα στην επιφάνεια. Μακάρι να βγώ ψεύτης.

Δυστυχώς, ο χρόνος τρέχει και το να εμποδιστούν οι γεωτρήσεις με κάθε διαθέσιμο μέσο, είναι, κατα την ταπεινή  γνώμη του γράφοντος, επιτακτική ανάγκη. Και αν δεν γίνεται διαφορετικά, θα πρέπει να γίνει από τους ίδιους τους κατοίκους, με ίδιο συντονισμό και πρωτοβουλία. Το κείμενο αυτό, ας εκληφθεί ως μια πρόσκληση για την ανάληψη τέτοιων πρωτοβουλιών και προσπαθειών για διαμόρφωση κοινοτήτων αγώνα, απ’οποιονδήποτε θεωρεί οτι πρέπει να δράσει άμεσα.

 

Γιώργης Παπαγιάννης

Κοινοποίηση σε :
Προηγούμενο άρθρο Σ. ΦΩΤΙΟΥ: Συνέντευξη με τον Αντιδήμαρχο Τεχνικών Υπηρεσιών
Επόμενο άρθρο Σαρωτικός ο ΑΤΤΑΛΟΣ επικράτησε με 4-1